Το «βούτυρο στο τέλος» είναι η τεχνική που στα γαλλικά ονομάζεται monter au beurre. Προσθέτουμε κρύο βούτυρο σε μικρά κομματάκια μέσα σε μια ζεστή σάλτσα, ένα ριζότο ή έναν πουρέ, εκτός εστίας, και ανακατεύουμε ώσπου να ενσωματωθεί. Έτσι η σάλτσα δένει, αποκτά γυαλάδα, γίνεται πιο βελούδινη και στρογγυλεύει στη γεύση.
Με μια ματιά
- Τι κάνει: δένει και γυαλίζει τη σάλτσα, την κάνει πιο κρεμώδη χωρίς να την βαραίνει με αλεύρι.
- Πότε τη χρησιμοποιείς: στο τελευταίο βήμα μιας σάλτσας, ενός ριζότου ή ενός πουρέ, αφού έχεις κατεβάσει την κατσαρόλα από τη φωτιά.
- Το κλειδί: το βούτυρο μπαίνει κρύο, κομμένο σε μικρά κομματάκια, και ανακατεύεις συνεχώς ώστε να γαλακτωματοποιηθεί.
- Το συνηθισμένο λάθος: να το ρίξεις πάνω σε δυνατή φωτιά. Λιώνει απότομα, «σπάει» και αντί για γυαλάδα βγάζει λάδι στην επιφάνεια.
- Τι χρειάζεσαι: κρύο βούτυρο, μια ξύλινη κουτάλα ή πλαστική σπάτουλα ζαχαροπλαστικής και υπομονή να ανακατέψεις ώσπου να δέσει.
Γιατί το βούτυρο γυαλίζει τη σάλτσα
Το βούτυρο είναι από μόνο του ένα γαλάκτωμα: λίπος, νερό και πρωτεΐνες γάλακτος σε σταθερή ισορροπία. Όταν το προσθέτεις κρύο σε μια ζεστή αλλά όχι καυτή σάλτσα, λιώνει σταδιακά και τα μικροσκοπικά σωματίδια λίπους διασκορπίζονται ομοιόμορφα στο υγρό. Αυτό το πυκνό γαλάκτωμα είναι που αντανακλά το φως και δημιουργεί τη χαρακτηριστική γυαλάδα.
Αν η θερμοκρασία είναι πολύ ψηλή, το γαλάκτωμα σπάει. Το βούτυρο χωρίζει σε λάδι και νερό, η σάλτσα θαμπώνει και στην επιφάνεια βγαίνει μια λιπαρή στρώση. Γι’ αυτό αποσύρουμε πάντα από την εστία πριν το βάλουμε και ανακατεύουμε κυκλικά, για να «χτιστεί» το γαλάκτωμα σταθερά.
Πού ταιριάζει εκτός από τις σάλτσες
Η ίδια λογική δουλεύει και σε πιάτα που δεν τα σκεφτόμαστε ως σάλτσα. Σε έναν πουρέ πατάτας, μετά που τις στεγνώνουμε για ένα λεπτό μέσα στην κατσαρόλα, αποσύρουμε από την εστία και προσθέτουμε το βούτυρο σε μικρά κομματάκια πριν από το γάλα. Έτσι το λίπος «ντύνει» πρώτο το άμυλο της πατάτας και ο πουρές βγαίνει βελούδινος, χωρίς να γίνει κολλώδης.
Στο ριζότο και στο κριθαρότο η τεχνική λέγεται mantecatura. Κατεβάζουμε την κατσαρόλα από τη φωτιά και τελειώνουμε με βούτυρο και παρμεζάνα, ανακατεύοντας έντονα. Το άμυλο που έχει απελευθερωθεί από το ρύζι ή το κριθαράκι συνεργάζεται με το λίπος του βουτύρου και την παρμεζάνα και δίνει αυτή την κρεμώδη, πυκνόρρευστη υφή που θες να βλέπεις στο πιάτο.
Πού θα το βρεις στις συνταγές μας
- Κότσι μοσχαρίσιο στο φούρνο με πουρέ πατάτας: το βούτυρο μπαίνει στις στραγγισμένες πατάτες εκτός εστίας, ώστε ο πουρές να δέσει πριν προσθέσουμε το γάλα.
- Νουά με πουρέ πατάτας και σάλτσα μανιταριών: κλείνουμε και τον πουρέ και τη σάλτσα με βούτυρο για να γυαλίσουν και να δέσουν μεταξύ τους στο πιάτο.
- Κριθαρότο με μανιτάρια: η mantecatura με βούτυρο και παρμεζάνα εκτός εστίας δίνει στο κριθαρότο την κρεμώδη υφή.
- Κριθαράκι με μανιτάρια και κοτόπουλο: τελειώνουμε με βούτυρο και παρμεζάνα, ανακατεύοντας γρήγορα, για να δέσει το ζουμί γύρω από το ζυμαρικό.
- Μπολονέζ με κιμά και ζυμαρικά ολικής: μια νιφάδα βουτύρου στο τέλος στρογγυλεύει την οξύτητα της ντομάτας και δίνει γυαλάδα στη σάλτσα.

