Η μπεσαμέλ είναι λευκή σάλτσα από βούτυρο, αλεύρι και γάλα. Το βούτυρο και το αλεύρι μαγειρεύονται μαζί σε roux, που δένει το γάλα σε μια λεία, πηχτή κρέμα. Είναι μία από τις πέντε μητρικές σάλτσες της γαλλικής κουζίνας. Όταν της προσθέσουμε τυρί και αυγά, λέγεται μορνέ και είναι αυτή που σκεπάζει το παστίτσιο, τον μουσακά και τα κανελόνια.
Με μια ματιά
- Τι είναι: λευκή σάλτσα από roux (βούτυρο και αλεύρι) και γάλα.
- Από πού έρχεται: από τη γαλλική κουζίνα, όπου είναι μία από τις πέντε μητρικές σάλτσες.
- Πού τη χρησιμοποιείς: σκέτη σε λαζάνια και ογκρατέν· ως μορνέ, με τυρί και αυγά, σε παστίτσιο, μουσακά και κανελόνια.
- Τι την αντικαθιστά: η μπεσαμέλ με γιαούρτι, για πιο ελαφριά εκδοχή· με τυρί και αυγά γίνεται μορνέ.
- Πώς την κρατάς: τη χρησιμοποιούμε όσο είναι ζεστή· αν περιμένει, μεμβράνη σε επαφή με την επιφάνεια για να μην κάνει πέτσα.
Γιατί η μπεσαμέλ κάνει σβόλους;
Οι σβόλοι γεννιούνται όταν το αλεύρι συναντά το ζεστό υγρό άνισα: το άμυλο στην επιφάνεια κάθε κομματιού δένει αμέσως και κλείνει μέσα του αλεύρι που μένει ωμό. Ο κανόνας της επαγγελματικής κουζίνας είναι απλός. Κρύο roux σε ζεστό γάλα, ποτέ και τα δύο ζεστά.
Γι’ αυτό μαγειρεύουμε πρώτα το βούτυρο με ίση ποσότητα αλεύρι, ώσπου να πάρει ελαφρύ χρώμα, και το αφήνουμε να κρυώσει πολύ καλά. Στο μεταξύ σιγοβράζουμε το γάλα 10 με 12 λεπτά με κρεμμύδι, δάφνη, γαρύφαλλο και σκόρδο, χωρίς να το αφήσουμε να βράσει, και αφαιρούμε τα αρωματικά. Ρίχνουμε το κρύο roux στο ζεστό γάλα και ανακατεύουμε έντονα με σύρμα σε μέτρια φωτιά. Σε ενάμιση λεπτό περίπου η σάλτσα αρχίζει να δένει· μόλις γίνει λεία και πηχτή, την αποσύρουμε από τη φωτιά και διορθώνουμε με αλάτι και πιπέρι.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μπεσαμέλ και μορνέ;
Όταν στη μπεσαμέλ προσθέσουμε τυρί και αυγά, η σάλτσα λέγεται σωστά μορνέ (Mornay). Αυτή είναι η σάλτσα που ψήνεται πάνω στο παστίτσιο και στον μουσακά. Εκτός φωτιάς ρίχνουμε το τριμμένο τυρί, διορθώνουμε τη γεύση και αφήνουμε τη σάλτσα να κρυώσει ελαφρώς πριν από τα αυγά, γιατί στην καυτή σάλτσα τα αυγά μαγειρεύονται.
Για ταψί παστίτσιου 30×40 η μπεσαμέλ θέλει 1.250 γρ. γάλα, 120 γρ. βούτυρο και 120 γρ. αλεύρι. Για να γίνει μορνέ προσθέτουμε 150 γρ. κασέρι ή γραβιέρα, 1 αυγό και 2 κρόκους, και λίγο τριμμένο μοσχοκάρυδο.
Πού θα το βρεις στις συνταγές μας
- Σάλτσα μπεσαμέλ / μορνέ: η βασική μέθοδος βήμα βήμα, με αρωματισμένο γάλα και κρύο roux.
- Αφράτο παστίτσιο: η μορνέ με κασέρι και αυγά που φουσκώνει στον φούρνο.
- Κανελόνια με κιμά και μπεσαμέλ: η μορνέ σκεπάζει τα κανελόνια και κρατά τη γέμιση ζουμερή.
- Μπεσαμέλ με γιαούρτι και χορτοφαγικό παστίτσιο: πιο ελαφριά εκδοχή με γιαούρτι, τυρί και αυγά.
- Μουσακάς: η μορνέ με τυρί και αυγά, πάνω από μελιτζάνες και κιμά.
Το roux θέλει μέτρια φωτιά, γιατί το βούτυρο καίγεται εύκολα· δες γιατί στο άρθρο για το σημείο καπνίσματος.

